De COMPaZ cultuurenquête

COMPaZ staat voor ‘Cultuur Onderzoek onder Medewerkers over de Patiëntveiligheid in Ziekenhuizen in Nederland’. Met COMPaZ wordt de patiëntveiligheidscultuur gemeten binnen een afdeling of ziekenhuis. Dit COMPaZ is ontwikkeld door het NIVEL en VUmc / EMGO Instituut. De VMS pilotziekenhuizen werken met COMPaZ om binnen de afdelingen te meten hoe het met de veiligheidscultuur staat.

De patiëntveiligheid in ziekenhuizen vormt een belangrijk onderdeel van de kwaliteit van de gezondheidszorg. Binnen een groep medewerkers in ziekenhuizen of op afdelingen heersen bepaalde normen en waarden ten aanzien van patiëntveiligheid. Deze patiëntveiligheidscultuur is een belangrijke beïnvloedende factor voor het optreden van incidenten, het melden van incidenten en hoe ermee omgegaan wordt. In een cultuur waarin incidenten 'blamefree' gemeld kunnen worden, is het mogelijk ervan te leren (Institute of Medicine, 2000). Als men in ziekenhuizen structuurveranderingen wil aanbrengen om de patiëntveiligheid te bevorderen, is het belangrijk om meer te weten over de heersende patiëntveiligheidscultuur. Uit onderzoek is gebleken dat structuurveranderingen doorgaans niet effectief zijn als men niet ook inzet op verandering van de patiëntveiligheidscultuur (Scott et al, 2003).

Doelgroep COMPaZ

COMPaZ kan worden gebruikt door zowel medewerkers binnen een ziekenhuis (bijvoorbeeld een kwaliteitsfunctionaris) als buiten een ziekenhuis (bijvoorbeeld een onderzoeksinstelling). COMPaZ bestaat uit een handleiding en een vragenlijst. In de handleiding wordt naast een beschrijving van de inhoud van de vragenlijst ingegaan op de manier waarop deze in de praktijk gebruikt kan worden en wat men kan doen met de resultaten na afname van de vragenlijst. De vragenlijst COMPaZ (Cultuur Onderzoek onder Medewerkers over de Patiëntveiligheid in Ziekenhuizen) meet verschillende dimensies van patiëntveiligheidscultuur (Smits et al, 2007).

Dimensies van veilige cultuur

Met COMPaZ worden elf dimensies van patiëntveiligheidscultuur gemeten:
  1. samenwerking tussen afdelingen
  2. teamwork binnen afdeling
  3. goede wisseling van diensten
  4. meldingsfrequentie
  5. niet-straffende reactie
  6. open communicatie
  7. feedback en leren van fouten
  8. verwachtingen en acties van leidinggevenden
  9. steun vanuit het management
  10. adequate personele bezetting
  11. algemene perceptie van patiëntveiligheid

Opvragen COMPaZ

Via de website van VMS Veiligheidsprogramma kan de officiële uitgave besteld worden.